De afkorting HAVO staat voor Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs. Het is het op één na hoogste niveau binnen het Voortgezet Onderwijs in Nederland.

Het HAVO is geen eindonderwijs, een HAVO-diploma is een startkwalificatie die toegang geeft tot MBO (niveau 3 en 4)- en HBO-opleidingen. Ook kun je met een HAVO-diploma doorstromen naar het VWO en vandaar naar de universiteit.

De HAVO-opleiding duurt 5 jaar en is bedoeld voor leerlingen van 12 tot 17 jaar.

Het HAVO is ontstaan met de Wet Voortgezet Onderwijs, ook wel Mammoetwet genaamd, die in 1968 is ingevoerd. In 1998 is de Tweede Fase ingevoerd, waarin het curriculum werd bepaald door vier afzonderlijke profielen (N&T, N&G, E&M en C&M). Tegelijkertijd werd het (onverplichte) studiehuis ingevoerd. Leerlingen kregen in het studiehuis een meer actieve en zelfstandige rol. Klassikaal onderwijs werd afgewisseld met andere werkvormen in groepjes en individueel. Ook kwam er meer nadruk te liggen op het aanleren van vaardigheden.

In 2007 werd de Tweede Fase herzien. Er kwamen drie profielvakken en bij elk profiel een keuzecluster van vier vakken. De vrije ruimte werd daarmee groter, maar de keuzevrijheid beperkter.

Na de derde klas onderbouw HAVO/VWO kom je terecht in de Tweede Fase. In de Tweede Fase is het onderwijs ingericht volgens vier profielen.

Afhankelijk van je profielkeuze word je ingedeeld bij één van de bovenbouwteams HAVO/VWO: het M-team of het N-team.

Een aantal vakken, zoals de gemeenschappelijke ruimte, wordt nog klassikaal aangeboden; voor de overige vakken werken we in clusters. Elke klas heeft één mentor die twee jaar bij de klas blijft.

Een profiel is een samenhangend geheel van vakken dat  gericht voorbereidt op bepaalde opleidingen/richtingen in het Hoger Onderwijs (HBO). We onderscheiden vier profielen, te weten:

Cultuur en Maatschappij

Dit profiel is bedoeld voor leerlingen die belangstelling hebben voor kunst, cultuur, maatschappij en taal. Het profiel geeft de mogelijkheid om door te stromen naar vervolgopleidingen voor beroepen in de sfeer van sociaal werk, onderwijs, geschiedenis, kunst, cultuur en taal.

Economie en Maatschappij

Met de keuze van dit profiel kunnen leerlingen terechtkomen in beroepen die iets te maken hebben met het bedrijfleven of het openbaar bestuur, bijvoorbeeld bij een bank, verzekeringsmaatschappij, diverse overheden, transportbedrijven, kantoren etc.

Natuur en Gezondheid

Leerlingen die belangstelling hebben voor medische, paramedische of biologische beroepen kiezen voor dit profiel. Na een vervolgopleiding worden zij bijvoorbeeld fysiotherapeut, verpleegkundige, laborant, landbouwdeskundige, milieumedewerker of docent lichamelijke opvoeding.

Natuur en Techniek

Dit profiel is bestemd voor leerlingen die verder willen studeren in de exacte of technische richting. Voorbeelden van vervolgstudies zijn: werktuigbouw, luchtvaarttechniek, elektronica, weg- en waterbouw, milieutechniek of scheepvaart.

Een HAVO-leerling kiest voor aanvang van het vierde schooljaar een vakkenpakket aan de hand van een profiel. Een profiel bestaat uit een aantal vakken dat is opgebouwd uit vijf onderdelen

• het gemeenschappelijk deel dat voor alle profielen gelijk is
• een profieldel dat elk van de profielen kenmerkt
• een keuzevak
• het profielwerkstuk
• het vrije deel

De vrije ruimte kunnen leerlingen gebruiken om vakken te volgen uit een ander profieldeel of een vak te kiezen dat in geen van de profielen voorkomt, bjiovoorbeeld Management en Organisatie of Filosofie.

Bij elk vak in de Tweede Fase wordt aangegeven hoeveel uur je er gemiddeld aan zal moeten besteden. Dit worden ook wel studielasturen (SLU's) genoemd. Een lesjaar bestaat uit 40 lesweken van 40 studielasturen, dus totaal 1600 uur. Voor het HAVO beslaat de Tweede Fase twee lesjaren (3200 SLU), voor het VWO drie lesjaren (4800 SLU).

Het gemeenschappelijk deel

Dit gedeelte heeft een algemeen vormende functie en bestaat daarom uit een breed pakket aan vakken. De vakken in het gemeenschappelijk deel zijn voor iedereen verplicht. De vakken worden in klassenverband gegeven. Het gemeenschappelijk deel bestaat uit:

• Nederlands
• Engels
• Maatschappijleer
• LO
• CKV
• Profielwerkstuk

De profielvakken

De profielvakken vormen het hart van het profiel. Ieder profiel heeft twee of drie verplichte vakken die kenmerkend zijn voor dit profiel. Meer informatie over de specifieke invulling van de profielvakken vind je bij de profielen hiernaast.

Het profielkeuzevak

Naast de verplichte vakken in het profiel krijg je nog een profielvak. Dit vak mag je kiezen uit een aantal vakken dat op de SSgN wordt aangeboden. Eén profielkeuzevak is verplicht. Per profiel bestaat de keuze uit andere vakken. Je kunt geen vakken kiezen die buiten de keuzelijst van het profiel vallen.

Het profielwerkstuk

Het profielwerkstuk maakt deel uit van het examendossier (schoolexamen of SE). Het profielwerkstuk (PWS) heeft betrekking op een of twee profielvakken. Je begint in klas 4 met de voorbereidingen voor je PWS, in samenwerking met een of meer klasgenoten. De presentatie van de PWS'en vindt plaats vóór aanvang van het Centraal Examen (CE).

Bij het profielwerkstuk ligt de nadruk op algemene vaardigheden:

• informatie verzamelen en verwerken
• onderzoeksvaardigheden en/of ontwerpvaardigheden
• communicatieve vaardigheden en presentatie

Het vrije deel

Het vrije deel biedt je de ruimte om een eigen invulling aan jouw profiel te geven. Het vrije deel bestaat uit:

• een keuze-examenvak: dit kan alleen in overleg met de decaan
• het mentoruur: hierin helpt de mentor jou en je klas met allerlei zaken die te maken hebben met persoonlijke begeleiding of met klassenactiviteiten
• LOB: dit is de loopbaanoriëntatie en -begeleiding, waarin je je verdiept in de mogelijkheden van een vervolgopleiding (bezoek open dagen, informatiemarkten, gesprekken met decanen)
• LOB-plus: waarin je kunt meedraaien in de vervolgopleiding van je keuze, je kunt je oriënteren en verdiepen in je vervolgopleiding en beroep
• Maatschappelijke Stage: bijvoorbeeld vrijwilligerswerk
• Jena-activiteiten: waarin je een bijdrage levert aan activiteiten voor de school, voor medeleerlingen, voor medewerkers (bijvoorbeeld schoolkrant, hulp en optreden bij vieringen, medezeggenschap, organisatie, bijles/tutoring jongere leerlingen)

Klik op deze link, en bekijk het filmpje. Dan snap je wat Jenaplan juist jou te bieden heeft!

---

Het HAVO-examen begint al in het vierde jaar met het afnemen van PTA-toetsen. De PTA-toetsen vormen gezamenlijk het schoolexamen.
Het centraal examen vindt plaats in de maand mei van het vijfde schooljaar. Klik hier voor examendata.

Naast het gemeenschappelijk deel (zie hiernaast) bestaan de profielen uit:

C&M verplicht:

• Geschiedenis
• Eén extra taal Duits of Frans
• Eén kunstvak

Één profielvak keuze uit

• Aardrijkskunde of
• Economie

Één keuze examenvak:

• Frans of Duits*
• Aardrijkskunde of Economie*
• Biologie
• Scheikunde
• M&O
• Informatica
• Filosofie
• BSM
• WiskundeA
• tweede kunstvak

E&M verplicht:

• Economie
• Geschiedenis
• Wiskunde A

Één profielvak keuze uit:

• Frans
• Duits
• Engels
• Aardrijkskunde
• M&O

Éen keuze examenvak:

• Frans*
• Duits*
• Aardrijkskunde*
• M&O*
• Biologie
• Scheikunde
• Informatica
• Filosofie
• BSM
• Kunstvak

N&G verplicht

• Biologie
• Scheikunde
• Wiskunde A of Wiskunde B

Één profielvak keuze uit:

• Natuurkunde**
• Aardrijkskunde

** Natuurkunde kan alleen gekozen worden in combinatie met Wiskunde B

Één keuze examenvak:

• Natuurkunde*
• Aardrijkskunde*
• NLT
• Frans
• Duits
• Geschiedenis
• Economie
• M&O
• Informatica
• Filosofie
• BSM
• Kunstvak

N&T verplicht

• Wiskunde B
• Natuurkunde
• Scheikunde

Één profielvak keuze uit:

• Informatica
• Biologie

Één keuze examenvak:

• Aardrijkskunde
• Informatica*
• Biologie*
• Wiskunde D
• NLT
• Frans
• Duits
• Geschiedenis
• Economie
• M&O
• Filosofie
• BSM
• Kunstvak

* vakken met een sterretje alleen kiezen wanneer het nog niet als profielvak is gekozen.

Geheel vrije ruimte (alle profielen):

• Kunst algemeen
• Kunstvak
• ANW (op VWO-niveau)
• CKV (op VWO-niveau)